مقررات جدید بسته‌بندی اروپا (PPWR) و تأثیر آن بر دستگاه‌های تزریق و پلاستیک بادی؛ الزام بازیافت تا ۲۰۴۰

از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ (۲۱ مرداد ۱۴۰۵)، مقررات جدید بسته‌بندی و پسماند بسته‌بندی اتحادیه اروپا موسوم به PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) به‌طور رسمی اجرایی شده است؛ قانونی که به‌تدریج کل زنجیره تولید بسته‌بندی پلاستیکی در اروپا و شرکای تجاری آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از آنجا که بخش بزرگی از بطری‌ها و ظروف پلاستیکی مشمول این قانون با دستگاه‌های تزریق و پلاستیک بادی تولید می‌شوند، این مقررات مستقیماً به صنعت ماشین‌آلات پلاستیک هم مربوط می‌شود. در این مقاله از ماشین بازار، نگاهی می‌اندازیم به الزامات اصلی PPWR، تأثیر آن بر دستگاه‌های تزریق و پلاستیک بادی و جایگاه این روند در صنعت بسته‌بندی دارو و بازار ایران.

مقررات PPWR چیست و چرا این روزها اهمیت پیدا کرده؟

PPWR مقررات تازه اتحادیه اروپا برای بسته‌بندی و مدیریت پسماند بسته‌بندی است که در ۱۱ فوریه ۲۰۲۵ رسما به تصویب رسید و از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ وارد فاز اصلی اجرا شده است. هدف اصلی این قانون، کاهش حجم زباله‌های بسته‌بندی، الزام به افزایش تدریجی سهم مواد بازیافتی در بسته‌بندی‌های پلاستیکی و طراحی بسته‌بندی‌ها برای قابلیت بازیافت بهتر است. از آنجا که اتحادیه اروپا یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مصرف محصولات بسته‌بندی‌شده پلاستیکی در جهان است، این قانون عملاً استانداردهای تازه‌ای را برای کل زنجیره تأمین، از جمله تولیدکنندگان دستگاه‌های تزریق و پلاستیک بادی، تعیین می‌کند.

جدول زمانی الزامات بازیافت و بازطراحی بسته‌بندی

بر اساس متن مقررات، حداقل سهم مواد بازیافتی در بسته‌بندی‌های پلاستیکی طی دو مرحله افزایش می‌یابد:

در کنار این الزامات، طبق این مقررات باید تمام بسته‌بندی‌های پلاستیکی تا سال ۲۰۳۰ برای قابلیت بازیافت مواد طراحی شوند، تا سال ۲۰۳۵ در مقیاس صنعتی و از طریق زیرساخت‌های موجود واقعاً قابل بازیافت باشند و تا سال ۲۰۳۸ به رتبه‌بندی کیفی A یا B در طرح‌های درجه‌بندی قابلیت بازیافت برسند. همچنین از ۲۰۳۰، عرضه برخی بسته‌بندی‌های یک‌بارمصرف پلاستیکی مانند بسته‌بندی‌های گروهی قوطی و بطری و کیسه‌های پلاستیکی بسیار نازک ممنوع خواهد شد.

تأثیر PPWR بر دستگاه‌های تزریق و پلاستیک بادی

افزایش الزامی سهم مواد بازیافتی در بطری‌ها و ظروف پلاستیکی، تأثیر مستقیمی بر دستگاه‌های تولیدکننده این محصولات دارد. پردازش مواد بازیافتی (به‌ویژه R-PET و R-HDPE) نسبت به مواد اولیه خالص، نیاز به تنظیمات متفاوتی در دمای ذوب، فشار تزریق و کیفیت فیلتراسیون مواد دارد؛ به همین دلیل بسیاری از تولیدکنندگان ماشین‌آلات تزریق و پلاستیک بادی در حال به‌روزرسانی طراحی اکسترودرها و سیستم‌های کنترل دستگاه‌های خود هستند تا بتوانند با نسبت‌های بالاتر مواد بازیافتی، بدون افت کیفیت محصول نهایی کار کنند. تولیدکنندگان ایرانی دستگاه‌های تزریق و پلاستیک بادی نظیر پارس ماشینری و پارس بی‌ام (Pars-BM) نیز، هرچند مستقیماً مشمول مقررات اروپا نیستند، اما از آنجا که بخشی از خریداران آن‌ها محصولات صادراتی تولید می‌کنند، رصد چنین استانداردهای جهانی برای به‌روز نگه‌داشتن طراحی دستگاه‌هایشان اهمیت دارد.

اهمیت این روند برای صنعت بسته‌بندی دارو

طبق جدول بالا، بسته‌بندی‌های «حساس» یا تماس مستقیم با دارو و مواد غذایی، الزامات بازیافتی ملایم‌تر و منعطف‌تری نسبت به بسته‌بندی‌های عمومی دارند؛ موضوعی که به دلیل نیاز این صنعت به حفظ خواص محافظتی و استریل بودن بسته‌بندی، قابل‌درک است. با این حال، روند کلی صنعت به سمت استفاده بیشتر از مواد بازیافتی و بسته‌بندی‌های سبک‌تر در حرکت است و شرکت‌های فعال در حوزه بسته‌بندی دارویی و پلیمری از جمله پارس فارما و پارس پلیمر مدیسین نیز به‌طور طبیعی تحت تأثیر این روندهای جهانی در طراحی محصولات و خطوط تولید خود قرار می‌گیرند.

جایگاه بازار ایران و تولیدکنندگان داخلی

ایران مستقیماً مشمول مقررات اتحادیه اروپا نیست، اما از آنجا که بسیاری از استانداردهای فنی صنعت پلاستیک جهانی به‌تدریج بر بازار داخلی هم اثر می‌گذارند، آشنایی تولیدکنندگان و خریداران ایرانی دستگاه تزریق و پلاستیک بادی با چنین روندهایی می‌تواند در تصمیم‌های سرمایه‌گذاری آینده آن‌ها (مانند خرید دستگاه‌هایی با قابلیت پردازش مواد بازیافتی) مؤثر باشد.

جمع‌بندی

مقررات PPWR اتحادیه اروپا، با تعیین سررسیدهای مشخص برای افزایش سهم مواد بازیافتی در بسته‌بندی‌های پلاستیکی تا سال‌های ۲۰۳۰ و ۲۰۴۰، عملاً صنعت جهانی دستگاه‌های تزریق و پلاستیک بادی را به سمت سازگاری بیشتر با مواد بازیافتی سوق می‌دهد. این روند، در کنار صنایع مصرف‌کننده این دستگاه‌ها مانند بسته‌بندی دارو، به‌تدریج در بازار ایران هم قابل مشاهده خواهد بود.